ที่ผ่านมาเราได้พูดถึง 360 Video Art หรือการสร้างสรรค์โลกเสมือน 360 องศาในรูปแบบวีดิโอกันไปแล้ว แต่ถ้าหากพูดถึงเทคโนโลยีโลกเสมือน 360 องศาโดยตรง คุณพ่อคุณแม่อาจมีคำถามว่าภาพจำลองรอบทิศทางที่เรามองเห็นในแว่น VR หรือบน YouTube ถูกสร้างขึ้นมาได้อย่างไร? กุญแจสำคัญเบื้องหลังการสร้างสรรค์ผลงานเหล่านี้คือรูปแบบการแสดงผลที่เรียกว่า Equirectangular Projection นั่นเองค่ะ ซึ่งรูปแบบนี้ก็มีความเกี่ยวพันอย่างใกล้ชิดกับการสร้างสรรค์งาน Digital Art ในยุคปัจจุบันเป็นอย่างมากเลยทีเดียว
🌐 ทำความรู้จักกับ Equirectangular Projection
ในการแสดงผลแบบ 360 องศา ผู้ชมจะมีมุมมองเสมือนว่าตัวเองยืนอยู่จุดศูนย์กลางของลูกโลก และมองเห็นสภาพแวดล้อมรอบด้านในลักษณะ “ทรงกลม” แต่ในขั้นตอนของการวาดภาพหรือสร้างกราฟิก ศิลปินไม่สามารถวาดภาพลงบนทรงกลมได้โดยตรง จึงต้องใช้วิธีการคลี่ทรงกลม หรือที่เรียกว่า Equirectangular Projection ค่ะ
วิธีนี้คือ การนำภาพรอบทิศทาง 360 องศา (แนวนอน) และ 180 องศา (แนวตั้ง) จากรูปทรงกลมมาคลี่ออกให้เป็นแผ่นภาพ 2 มิติ (รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า) เหมือนกับการปอกเปลือกส้มแล้วแผ่ออกให้แบนราบ ซึ่งการนำภาพที่มีลักษณะเป็นแผ่นมาแบ่งเป็นส่วน ๆ นี้ จะช่วยให้ศิลปินเข้าใจขอบเขตการทำงาน วางองค์ประกอบภาพได้แม่นยำ และคาดเดารูปแบบการแสดงผลได้ง่ายขึ้นเมื่อภาพถูกนำไปม้วนกลับเป็นทรงกลมอีกครั้งนั่นเองค่ะ
🎨 ความเกี่ยวข้องของศิลปะและเทคโนโลยี
ศิลปะและเทคโนโลยีเป็นสิ่งที่ควบคู่กันมาอย่างยาวนานตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ยิ่งเมื่อมนุษย์เริ่มมีความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีมากขึ้น เทคโนโลยีที่พัฒนาอย่างต่อเนื่องเหล่านี้ก็ได้ช่วยเปิดพรมแดนใหม่ ๆ ในการสร้างงานศิลปะเป็นอย่างมากด้วยค่ะ
ในช่วงศตวรรษที่ 17 ทางฝั่งตะวันตกได้มีการพัฒนาเครื่องมือ Magic Lantern หรือเครื่องฉายภาพโบราณ เพื่อใช้ฉายภาพวาดหรือภาพถ่ายให้กลายเป็นภาพเคลื่อนไหวบนกำแพง ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นให้กับการพัฒนาการประดิษฐ์อุปกรณ์และเครื่องมือต่าง ๆ ที่ถูกนำมาใช้สร้างงานศิลปะในยุคสมัยต่อมา จนมาถึงยุคปัจจุบันที่เทคโนโลยีมีความก้าวหน้าระดับสูง เราสามารถใช้อุปกรณ์ดิจิทัล เช่น คอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต หรือโปรแกรมวาดภาพต่าง ๆ สร้างสรรค์เป็นผลงานศิลปะดิจิทัล (Digital Art) ได้อย่างอิสระและไร้ขีดจำกัดค่ะ
และเมื่อลองมองไปที่การใช้งานเทคโนโลยีในมุมที่กว้างมากขึ้น เช่น ในพิพิธภัณฑ์หรือหอศิลป์ระดับโลก เราก็มักจะเห็นการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้เพื่อจัดแสดงผลงานให้น่าสนใจ แปลกใหม่ และมีชีวิตชีวามากยิ่งขึ้น เช่น นิทรรศการแบบ Immersive Exhibition ที่ใช้เครื่องฉายโปรเจกเตอร์ความละเอียดสูงยิงภาพเขียนของศิลปินดังลงบนผนังและพื้นรอบห้อง หรือนิทรรศการที่นำเทคโนโลยีเสมือนจริงมาผสมผสาน เปิดให้ผู้ชมได้เดินเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของชิ้นงานศิลปะ ซึ่ง VR (Virtual Reality) เป็นหนึ่งในรูปแบบที่พบเห็นได้บ่อยที่สุดนั่นเองค่ะ
🥽 Virtual Reality (VR) ศิลปะที่ก้าวเข้าไปสัมผัสได้
VR (Virtual Reality) หรือความเป็นจริงเสมือน คือการนำเทคโนโลยีมาสร้างทัศนียภาพจำลองที่ทำให้เรารู้สึกเหมือนเข้าไปอยู่ในโลกนั้นจริง ๆ โดยผู้ชมจะต้องมีอุปกรณ์สำหรับการสัมผัสประสบการณ์ เช่น โทรศัพท์มือถือ หรือ แว่นตาสามมิติ (VR Headset)
ซึ่งเราสามารถพบเห็นการประยุกต์ใช้ VR ได้หลากหลายช่องทางเลยค่ะ:
การจัดแสดงนิทรรศการศิลปะและพิพิธภัณฑ์เสมือนจริง ตามที่ได้นำเสนอไปข้างต้น
การสร้างประสบการณ์ที่สมจริงเต็มรูปแบบในอุตสาหกรรมเกม
สื่อวิดีโอ 360 องศาบน YouTube ที่เราสามารถหมุนโทรศัพท์ หรือใช้นิ้วลากหน้าจอเพื่อรับชมทัศนียภาพรอบข้างได้ราวกับยืนอยู่ในเหตุการณ์จริง
✨ ต่อยอดจินตนาการสู่การลงมือทำ กับ YNAC School
เมื่อได้เข้าใจเบื้องหลังการทำงานของภาพแบบ Equirectangular ทีมคุณครู YNAC School จึงเล็งเห็นว่าการเรียนรู้และทดลองทำ 360° VR นั้นเป็นเรื่องที่น่าสนุกและไม่ได้ยากอย่างที่คิดเลยค่ะ เพียงแค่เข้าใจหลักการพื้นฐาน น้อง ๆ ก็สามารถทดลองทำตามได้แบบง่าย ๆ ด้วยตัวเองได้แล้ว!
ด้วยเหตุนี้เอง ทีมคุณครูจึงได้นำเนื้อหานี้มาต่อยอดเป็นเวิร์กช็อปและคอร์สเรียน Digital Art แสนสนุกประจำโรงเรียน สำหรับน้อง ๆ และผู้ปกครองที่สนใจอยากสัมผัสประสบการณ์การสร้างงานศิลปะ 360 องศาด้วยตัวเอง สามารถมาร่วมเปิดโลกการเรียนรู้ได้ใน เวิร์กช็อปศิลปะสุดพิเศษประจำเดือนตุลาคม: Halloween VR Video Art Workshop รับรองว่าได้ทั้งความรู้ ความสนุก และผลงาน VR สุดเจ๋งกลับบ้านแน่นอนค่ะ
เปิดโลกแห่งมิติจินตนาการให้ลูกรักไปกับเรา:
- Facebook: YNACSchool
- Line OA: @YNACSCHOOL
- สถานที่: Young Nestling – Art & Code Studio (ถ.บางแวก – พุทธมณฑลสาย 2)
